Uğultulu Tepeler, Emily Brontë’nin 1847’de Ellis Bell adıyla yayımlanan tek romanıdır. Özgün adı Wuthering Heights olan eser, Yorkshire kırlarında yaşayan Earnshaw ve Linton ailelerini anlatır. Heathcliff ile Catherine’in ilişkisiyle başlayan çatışma, sonraki kuşağın hayatına da uzanır.
Romanda aynı adları taşıyan kişiler bulunduğu için, özete geçmeden önce aşağıdaki karakter rehberine bakmak okumayı kolaylaştırır. Ayrıntılı özet, evlilikler, ölümler ve romanın sonu hakkında bilgi içerir.
Uğultulu Tepeler kısa özeti
Earnshaw ailesinin yanına alınan Heathcliff, Catherine ile birlikte büyür. Aralarında güçlü bir bağ oluşur; ancak aile içindeki aşağılanma ve sınıf farkları ilişkilerini zorlaştırır. Catherine’in Edgar Linton ile evlenmesi, Heathcliff’in yıllar sonra zengin olarak dönmesiyle yeniden açılacak bir kırılma yaratır. Heathcliff, kendisine yapılanların hesabını sormaya çalışırken iki ailenin çocuklarını da intikamına ortak eder. Roman, sevginin sahip olma isteğine dönüşmesini ve geçmişteki şiddetin bir sonraki kuşağa aktarılmasını işler.
Karakterler: İki Catherine ve iki aile
Catherine Earnshaw: Hindley’nin kız kardeşidir. Heathcliff ile büyür; Edgar Linton ile evlenir. Evlendikten sonra Catherine Linton olarak da anılır.
Cathy, yani genç Catherine: Catherine Earnshaw ile Edgar Linton’ın kızıdır. Annesiyle aynı kişi değildir.
Heathcliff: Bay Earnshaw’ın çocukken eve getirdiği kişidir. Catherine ile güçlü bir bağ kurar; daha sonra Isabella ile evlenir.
Hindley Earnshaw: Catherine Earnshaw’ın ağabeyi, Hareton’ın babasıdır.
Hareton Earnshaw: Hindley ile Frances’in oğludur; genç Cathy’nin kuzenidir.
Edgar Linton: Isabella’nın ağabeyi, Catherine Earnshaw’ın eşi ve Cathy’nin babasıdır.
Isabella Linton: Edgar’ın kız kardeşi; Heathcliff’in eşi ve Linton Heathcliff’in annesidir.
Linton Heathcliff: Heathcliff ile Isabella’nın oğludur. Burada “Linton” bir soyadı değil, kişinin ön adıdır.
Akrabalıkları hatırlamanın kısa yolu şudur: Catherine + Edgar → Cathy; Hindley + Frances → Hareton; Heathcliff + Isabella → Linton. Anlatıyı aktaran Nelly Dean ailelerin yanında çalışır; Lockwood ise Thrushcross Grange’in kiracısıdır.
Uğultulu Tepeler ayrıntılı özeti
Lockwood’un ziyareti ve geçmişe açılan anlatı
Roman, 1801’de Lockwood’un ev sahibi Heathcliff’i ziyaret etmesiyle açılır. Heathcliff’in yaşadığı Uğultulu Tepeler’deki gergin ilişkiler ve kasvetli ortam, yeni kiracının merakını uyandırır. Lockwood, Thrushcross Grange’e döndüğünde evde çalışan Nelly Dean’den bu insanların geçmişini anlatmasını ister. Böylece okuyucu, şimdiki zamanda gördüğü kırgınlıkların kökenini geçmişte aramaya başlar.
Heathcliff ile Catherine’in çocukluğu
Bay Earnshaw, Liverpool’dan dönerken kimsesiz bir çocuk olan Heathcliff’i evine getirir. Catherine onunla yakınlık kurarken Hindley onu rakip olarak görür. Babalarının ölümünden sonra evin yönetimini üstlenen Hindley, Heathcliff’i aşağılar ve eğitimden uzaklaştırarak çalıştırır. Heathcliff’in Catherine ile kurduğu bağ, evde gördüğü kötü muamele karşısında en güçlü dayanağıdır.
Catherine’in Linton ailesinin evinde geçirdiği dönem, ona farklı bir yaşam biçimi gösterir. Edgar’ın sunduğu rahatlık ve toplumsal konum ile Heathcliff’e duyduğu derin yakınlık arasında kalır. Nelly ile konuşurken Heathcliff’le evlenmenin kendisini toplumsal olarak düşüreceğini söyler. Heathcliff bu bölümü duyar; Catherine’in ona olan bağlılığını anlattığı devamını dinlemeden ayrılır. Bu eksik duyulan konuşma, ilişkilerindeki büyük kopuşu başlatır.
Catherine’in evliliği ve Heathcliff’in dönüşü
Catherine, Edgar Linton ile evlenerek Thrushcross Grange’e taşınır. Heathcliff bir süre sonra zenginleşmiş olarak geri döner; fakat nasıl servet kazandığı ayrıntılı biçimde açıklanmaz. Catherine onun dönüşüne sevinirken Edgar, evliliğine yönelen tehdidi hisseder. Catherine’in iki ilişkiyi bir arada sürdürme isteği, gerilimi çözmek yerine artırır.
Heathcliff, borç ve kumar içindeki Hindley’nin evine yerleşir. Edgar’ın kız kardeşi Isabella ile de evlenir; ancak bu evlilik Isabella’ya mutluluk getirmez. Heathcliff’in ona uyguladığı kötü muamele, karakteri yalnızca acı çeken bir âşık olarak görmenin neden yetersiz olduğunu gösterir.
İlk kuşağın kayıpları
Catherine’in sağlığı bozulur. Heathcliff ile son buluşmalarında sevgi, suçlama ve öfke birbirine karışır. Catherine, kızı Cathy’yi dünyaya getirdikten sonra ölür. Heathcliff bu kaybı kabullenemez; ona duyduğu bağlılık, yaşamını yöneten bir saplantıya dönüşür.
Isabella, Heathcliff’ten uzaklaşır ve oğlu Linton’ı başka bir yerde büyütür. Hindley’nin ölümünün ardından borçlar üzerinden Uğultulu Tepeler’in kontrolünü ele geçiren Heathcliff, Hareton’ı eğitimsiz bırakır. Bir zamanlar Hindley’nin kendisine yaptığını, onun oğluna yaşatır. Böylece intikam, ilk anlaşmazlığın taraflarıyla sınırlı kalmaz.
Cathy, Hareton ve Linton’ın hayatı
İkinci kuşakta Cathy babası Edgar’ın yanında, Hareton ise Heathcliff’in etkisi altında büyür. Isabella ölünce oğlu Linton babasının yanına gönderilir. Heathcliff, kırılgan ve hasta olan oğluyla Cathy’nin evlenmesini ister; bu evlilik, Thrushcross Grange üzerindeki planının bir parçasıdır.
Heathcliff, Cathy ile Nelly’yi alıkoyarak evliliğe zorlar. Cathy sonunda ölmekte olan babasına ulaşır; fakat Edgar’ın ardından Linton da ölür. Mülkler üzerindeki denetimi güçlenen Heathcliff, gençlerin yaşam alanını da belirler. Cathy ile Hareton başlangıçta birbirlerini incitir: Cathy onun eğitimsizliğini küçümser; Hareton ise aşağılanmaya öfkeyle karşılık verir.
Uğultulu Tepeler’in sonunda ne olur?
Cathy ile Hareton arasındaki düşmanlık zamanla yumuşar. Birlikte okumaları ve birbirlerini anlamaya başlamaları, önceki kuşaktan farklı bir ilişki kurabileceklerini gösterir. Heathcliff ise Catherine’in hatırasına gittikçe daha fazla gömülür; intikamını sürdürme isteği zayıflar ve ölür. Catherine’in yakınına gömülür.
Cathy ile Hareton evlenmeyi ve Thrushcross Grange’e taşınmayı planlar. Bu son, geçmişte yaşananları silmez; fakat aynı acıların yeniden üretilmesinin zorunlu olmadığını düşündürür. Romandaki hayalet anlatıları da kesin bir doğaüstü açıklamaya bağlanmaz: Söylentiler, korkular ve anlatıcıların yorumları yan yana durur.
Ana temalar ve romanı anlamak için ipuçları
Aşk ve sahiplenme: Heathcliff ile Catherine’in bağı güçlüdür; ancak bu güç, çevrelerindeki insanlara verilen zararı ortadan kaldırmaz. Romanı okurken sevginin hangi noktada karşı tarafın hayatını kontrol etme isteğine dönüştüğünü izlemek yararlıdır.
Sınıf, para ve miras: Kişilerin kimlerle evlenebileceğini ve nerede yaşayabileceğini ekonomik koşullar da belirler. Mülkler, hikâyenin arka planında duran dekorlar değildir; Heathcliff’in intikamında somut araçlara dönüşür.
Kuşaklar arasında aktarılan şiddet: Hindley’nin Heathcliff’i eğitimden uzaklaştırmasıyla Heathcliff’in Hareton’a yaptıkları birbirini tekrarlar. Cathy ile Hareton’ın okumak ve anlaşmak üzerinden kurduğu yakınlık ise bu tekrarın karşısına başka bir ihtimal koyar.
Anlatıcılar kim?
Lockwood dış çerçeveyi kurar; geçmişin büyük bölümünü Nelly Dean’in anlattıklarından öğreniriz. Nelly yalnızca dışarıdan bakan biri değildir: Olaylara katılır, kararlar verir ve kişileri değerlendirir. Bu nedenle her yorumunu yazarın kesin hükmü gibi kabul etmemek gerekir. “Bunu kim gördü, kim aktardı, anlatan kişi ne düşünüyor?” soruları karmaşık bölümleri anlamayı kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
Catherine ile Cathy aynı kişi mi?
Hayır. Catherine Earnshaw annedir; Cathy, onun Edgar Linton’dan olan kızıdır. Annenin evlilik soyadı da Linton olduğu için isimler kolayca karışabilir.
Hareton, Heathcliff’in oğlu mu?
Hayır. Hareton, Hindley Earnshaw ile Frances’in oğludur. Heathcliff’in oğlu Linton’dır. Heathcliff’in Hareton’ın yetişmesi üzerindeki hâkimiyeti, bu akrabalık ayrımını değiştirmez.
Roman nerede geçer?
İngiltere’nin Yorkshire bölgesindeki kırlar ile Uğultulu Tepeler ve Thrushcross Grange adlı iki ev başlıca mekânlardır. Çevirilerde evlerin Türkçe adları farklılaşabilir.
Metin ve okuma kaynakları
Karakter ilişkileri ve olay sırası için romanın Project Gutenberg’deki özgün İngilizce metnine başvurabilirsiniz. Özellikle IX. bölüm Catherine’in konuşmasını, XXXIV. bölüm ise finali içerir. Türkçe baskı bilgisi için İletişim Yayınları’nın Uğultulu Tepeler sayfası incelenebilir. Başka eserler için roman özetleri bölümümüze geçebilirsiniz.
