Ev Sahibesi özeti, Fyodor Dostoyevski’nin 1847’de yayımlanan bu tuhaf ve karanlık uzun öyküsünü ana hatlarıyla anlatıyor. Yalnız bir genç bilim insanı olan Ordinov’un, bir kilisede gördüğü Katerina’ya ve onun üzerinde gizemli bir güç kuran yaşlı Murin’e bağlanışını konu alan eser, Dostoyevski’nin ilk dönem yapıtları arasında en romantik ve en esrarlı olanıdır. Aşağıda Ev Sahibesi’nin konusunu, bölüm bölüm özetini, karakterlerini ve ana fikrini bulabilirsiniz.
Kısaca: Ev Sahibesi, Petersburg’da tek başına yaşayan Ordinov’un, kiracı olarak yerleştiği evdeki genç kadın Katerina’ya âşık olmasını ve onu yaşlı, büyücü sanılan Murin’in etkisinden kurtarmaya çalışırken yenilgiye uğramasını anlatır.
| Künye | |
|---|---|
| Eserin adı | Ev Sahibesi (Rusça: Хозяйка / Hozyayka) |
| Yazar | Fyodor Mihayloviç Dostoyevski |
| Türü | Uzun öykü (novella) |
| İlk yayımı | 1847, Otéçestvennıye Zapiski dergisi (Ekim ve Kasım sayıları) |
| Bölüm | İki bölüm |
| Yer | Petersburg |
| Başlıca karakterler | Ordinov, Katerina, Murin, Yaroslav İlyiç |
Ev Sahibesi Konusu
Ev Sahibesi, kendini kitaplarına ve bilimsel çalışmalarına kapatmış, insanlardan uzak yaşayan Vasiliy Ordinov’un hikâyesidir. Ordinov bir kilisede yaşlı bir adamla genç ve güzel bir kadını görür, onların evine kiracı olarak yerleşir ve kadına, Katerina’ya, tutkuyla bağlanır. Katerina’nın kocası mı, babası mı, yoksa efendisi mi olduğu belirsiz olan Murin ise genç kadın üzerinde neredeyse büyülü bir egemenlik kurmuştur. Eser, Ordinov’un Katerina’yı bu egemenlikten kurtarma çabasını ve bu çabanın başarısızlığını anlatır.
Ev Sahibesi Özeti
Ordinov ve Kilisedeki Karşılaşma
Ordinov, babasının eski bir dostunun kendisine bıraktığı küçük bir parayla geçinen, kilise tarihi üzerine büyük bir eser yazmayı düşleyen yalnız bir gençtir. Yıllardır kiracı olduğu evin sahibesi Petersburg’dan ayrılınca yeni bir oda aramak zorunda kalır. Şehirde amaçsızca dolaşırken bir kiliseye girer ve Meryem Ana ikonasının önünde dua eden yaşlı bir adamla genç bir kadını görür. Kadının yüzü ve adamın sert bakışları onu derinden etkiler; ikisini evlerine kadar izler.
Murin’in Evine Kiracı Olarak Yerleşmesi
Ordinov önce Şpis adında yaşlı bir Almanın evinde oda tutar, ama aklı kilisede gördüğü kadındadır. Sonunda o evi bulur ve kiralık oda olup olmadığını sorar. Genç kadın, Katerina, ona yer olduğunu söyler; yaşlı adam İlya Murin de pasaportuna bakıp onu kiracı olarak kabul eder. Evin Tatar kapıcısı Ordinov’u uyarır: Murin’in karısı hastadır, Murin ise kitaplardan bakıp para karşılığında insanlara gelecek söyleyen tuhaf bir adamdır. Ordinov kısa süre sonra ağır bir ateşe düşer. Katerina onu günlerce başında bekleyerek iyileştirir ve aralarında tutkulu bir yakınlık doğar.
Katerina’nın Geçmişi ve Silah Sesi
Ordinov’un tanıdığı Yaroslav İlyiç, Murin’in bir zamanlar mavnaları ve fabrikası olan varlıklı bir tüccar olduğunu, fabrikası yandıktan sonra büyük bir sarsıntı geçirdiğini anlatır. Katerina ise Ordinov’a kendi geçmişini yarım yamalak açar: Genç bir kızken bir gece penceresinden içeri bir adamı almıştır; o gece babasının fabrikası yanmış, babası ölmüş, kendisi de bu adamla birlikte kaçmıştır. Sözlüsü Alyoşa onu geri götürmek istediğinde başına ne geldiği ise anlatılmadan kalır. Hikâye, Murin’in Katerina’nın geçmişindeki karanlık olaylarla bağını ima eder ama hiçbir zaman açıkça söylemez.
Ateşli bir gecede Ordinov, Katerina’yı korumak için Murin’in odasına dalar. Murin duvardaki tüfeği alıp ona ateş eder, ama kurşun hedefini bulmaz; ardından ağır bir sara nöbetine tutulur. Ordinov ile Katerina, az önce kendisine ateş eden adamı yatıştırmaya çalışırlar.
Şarap Sofrası ve Murin’in Konuşması
Ertesi gün Katerina, sanki hiçbir şey olmamış gibi Ordinov’u sofraya oturtur; üç kadeh doldurur, “aşka ve barışa” kadeh kaldırır, Murin’den falına bakmasını ister. Murin içtikçe acılaşır ve uzun bir konuşma yapar: Zayıf yürekliler özgürlüğe dayanamaz, onlara özgürlük verilse bile kendi elleriyle geri getirirler. Ordinov ise Murin’i Katerina’yı tutsak eden bir büyücü gibi görmeye başlar. Alay ederek Katerina’yı “satın almayı” teklif ettiğinde Katerina ona soğuk bir küçümsemeyle karşılık verir.
Ev Sahibesi Nasıl Biter?
Murin sızıp kalınca Ordinov duvardan eski bir bıçak alır. Tam o anda Murin bir gözünü açıp ona bakar; bıçak Ordinov’un elinden düşer. Katerina ise Murin’in ayaklarına kapanır, yaşlı adam onu kucaklayıp soğuk bir kahkaha atar. Ertesi gün Ordinov, Yaroslav İlyiç’in yanında Murin’le karşılaşır; Murin, Katerina’nın aklının yerinde olmadığını söyleyerek Ordinov’un evden ayrılması gerektiğini bildirir.
Ordinov, Alman Şpis’in evine yerleşir ve Şpis’in kızı Tinhen’in bakımıyla uzun bir hastalık atlatır. İyileştiğinde artık eski insan değildir: Bilimsel çalışmalarını bırakır, tamamen yalnızlığa çekilir, saatlerce kilisede dua eder ve sürekli Katerina’yı düşünür. Bir gün sokakta karşılaştığı Yaroslav İlyiç, polisin Ordinov’un eski kaldığı evde bir hırsız çetesini yakaladığını ve Murin’in karısıyla birlikte birkaç hafta önce oradan ayrıldığını anlatır. Ordinov, Katerina’yı bir daha göremeyecektir.
Ev Sahibesi Karakterleri
| Karakter | Özellikleri |
|---|---|
| Vasiliy Ordinov | Kitaplarına gömülmüş, hayalperest ve yalnız genç bilim insanı; eserin baş kahramanı. |
| Katerina | Murin’le yaşayan genç ve güzel kadın; geçmişi karanlık, ruhu fırtınalı. |
| İlya Murin | Katerina üzerinde gizemli bir güç kuran yaşlı adam; çevresi onu büyücü ya da kâhin sanır. |
| Yaroslav İlyiç | Ordinov’un tanıdığı, Murin hakkında bilgi veren nazik ve konuşkan memur. |
| Şpis ve Tinhen | Ordinov’un kiracı olduğu yaşlı Alman ve hasta Ordinov’a bakan kızı. |
| Tatar kapıcı | Murin’in evinin kapıcısı; Ordinov’u o evden uzak durması için uyarır. |
Yer ve Zaman
Olaylar 1840’ların Petersburg’unda, kentin kenar mahallelerinden birindeki eski bir evde geçer. Katerina’nın anlattığı geçmiş ise bir nehir kıyısındaki fabrikada, yıllar öncesinde yaşanmıştır.
Ev Sahibesi Ana Fikri ve Temaları
Ev Sahibesi’nin ana fikri, hayallerle yaşayan bir insanın gerçek hayatın karanlık güçleri karşısındaki çaresizliği ve özgürlüğün, onu taşıyamayacak kadar zayıf olanlar için bir yük haline gelebileceğidir.
- Hayalperest insan: Ordinov, Dostoyevski’nin ilk eserlerindeki yalnız ve gerçeklikten kopuk “hayalperest” tipinin örneklerinden biridir.
- Özgürlük ve teslimiyet: Murin’in, zayıf insanların özgürlüğü geri vereceği düşüncesi, Dostoyevski’nin sonraki romanlarında da işlediği bir sorudur.
- Tutku ve suçluluk: Katerina, geçmişte yaşadıklarının ağırlığı altında ezilmiş, kendini suçlu hisseden bir kadındır.
- Romantik ve masalsı atmosfer: Rüya ile gerçeğin karıştığı sahneler, halk masallarını andıran dil ve büyü havası, eseri Dostoyevski’nin diğer yapıtlarından ayırır.
Eser yayımlandığında pek beğenilmedi; Dostoyevski’nin ilk romanı İnsancıklar’ı öven eleştirmen Vissarion Belinski, Ev Sahibesi’nin dilini yapay ve sahte bularak sert biçimde eleştirdi. Bugün ise Dostoyevski’nin en sıra dışı ve en gizemli eserlerinden biri olarak okunuyor.
Fyodor Dostoyevski Kimdir?
Fyodor Mihayloviç Dostoyevski (1821-1881), Moskova’da doğan Rus romancıdır. İlk romanı İnsancıklar (1846) büyük ilgi gördü. 1849’da Petraşevski çevresine katıldığı için tutuklandı, idam cezası son anda değiştirildi ve Sibirya’da dört yıl ağır işlerde çalıştı. Suç ve Ceza, Budala, Ecinniler ve Karamazov Kardeşler gibi romanlarıyla dünya edebiyatının en büyük yazarlarından biri kabul edilir. Ev Sahibesi’ni yazdığında 26 yaşındaydı.
Sık Sorulan Sorular
Ev Sahibesi kitabının konusu nedir?
Ev Sahibesi, yalnız bir genç olan Ordinov’un kiracı olduğu evdeki Katerina’ya âşık olmasını ve onu yaşlı Murin’in etkisinden kurtarmaya çalışırken başarısız olmasını anlatır.
Ev Sahibesi ne zaman yazıldı?
Dostoyevski eseri 1846-1847 yıllarında yazdı; Ev Sahibesi 1847’de Otéçestvennıye Zapiski dergisinde iki bölüm halinde yayımlandı.
Ev Sahibesi’nde Ordinov neden Katerina’yı kurtaramaz?
Ordinov Murin’i öldürmek için bıçağı eline alır ama bıçak elinden düşer; Katerina da Murin’in ayaklarına kapanarak ondan ayrılmayacağını gösterir. Murin bunun ardından Ordinov’u evden uzaklaştırır.
Ev Sahibesi kaç sayfa?
Ev Sahibesi bir uzun öyküdür. Eserin 1865’teki ilk ayrı baskısı 106 sayfaydı; Türkçe baskıların sayfa sayısı yayınevine ve çeviriye göre değişir.
Sonuç
Ev Sahibesi, genç Dostoyevski’nin romantik ve gotik etkilerle yazdığı, okuru sonuna kadar huzursuz eden bir eserdir. Yazarın diğer kitapları için Suç ve Ceza özeti, Kumarbaz özeti, Yeraltından Notlar özeti ve Karamazov Kardeşler özeti yazılarımıza göz atabilirsiniz.
