Serenad Özet – Zülfü Livaneli

Serenad Özet

Serenad özet yazımızda Zülfü Livaneli’nin 2011’de yayımlanan ve en çok okunan romanlarından biri olan Serenad’ı inceliyoruz. Roman, 2001’de İstanbul’a gelen 87 yaşındaki bir profesörün altmış yıl önceki kayıp aşkının izini sürerken, İkinci Dünya Savaşı’nın unutulan acılarını ve iki ailenin sırlarını gün yüzüne çıkarır.

Kısaca: İstanbul Üniversitesi’nde halkla ilişkiler görevlisi olan Maya Duran, üniversitenin davet ettiği Alman asıllı Amerikalı hukuk profesörü Maximilian Wagner’e rehberlik eder. Profesör, en soğuk kış gününde Şile’ye gitmek ister ve deniz kıyısında keman çalarken donmak üzere bulunur. Maya, onun Nazi Almanya’sından kaçtığını, Yahudi eşi Nadia’nın 1942’de Şile açıklarında batırılan Struma gemisinde öldüğünü öğrenir. Profesörün peşinde istihbarat servisleri vardır; Maya ise bu hikâyenin izini sürerken kendi ailesinin unutulmuş sırlarını keşfeder. Roman, Maya’nın profesörün küllerini Şile’de denize serpmesiyle sona erer.

Künye
EserSerenad
YazarZülfü Livaneli
TürRoman
İlk yayım2011, Doğan Kitap
AnlatıcıMaya Duran (birinci tekil kişi)
Yer ve zamanİstanbul ve Şile, Şubat 2001; geriye dönüşlerle 1930’lar ve 1940’lar Almanya ve İstanbul
Gerçek olaylarStruma faciası (1942), Mavi Alay, Nazi Almanya’sından Türkiye’ye gelen bilim insanları
Serenad romanında önemli bir yer tutan Şile’de, şafak vakti Şile Feneri

Serenad Kitap Konusu

Serenad, bir yanıyla altmış yıl süren bir aşkın, öbür yanıyla devletlerin vicdanında kara bir leke olarak kalan savaş acılarının romanıdır. Profesör Wagner’in genç eşi Nadia’yı kaybedişi üzerinden Yahudi soykırımı ve Struma faciası; Maya’nın ailesinin geçmişi üzerinden de Kırım Türklerinin Mavi Alay trajedisi ve Ermeni tehciri anlatılır. Livaneli, gerçek bir olaydan esinlenen bu kurguda savaşların ve ırkçılığın sıradan insanların hayatlarını nasıl paramparça ettiğini gösterir.

Serenad Özeti

Maya Duran ve Profesör Wagner

Maya Duran, İstanbul Üniversitesi’nde halkla ilişkiler biriminde çalışan, 36 yaşında, eşinden boşanmış bir kadındır. Bilgisayarına gömülmüş oğlu Kerem ile arası mesafelidir. Şubat 2001’de rektör, üniversitenin davetiyle İstanbul’a gelen Alman asıllı Amerikalı hukuk profesörü Maximilian Wagner’le ilgilenme görevini Maya’ya verir. 87 yaşında, dimdik ve zarif bir adam olan profesör, 1939-1942 yılları arasında İstanbul Üniversitesi’nde ders vermiştir ve o yıllarda kaldığı Pera Palas Oteli’nde kalmak ister.

Kısa süre sonra Maya, profesörün takip edildiğini fark eder. Bir arabadaki adamlar Maya’yı sıkıştırıp profesörün her hareketini kendilerine bildirmesini ister; evinde yalnız olan oğlu Kerem’i de korkuturlar. Maya, ağabeyinden yardım ister ve profesörün kim olduğunu merak etmeye başlar. Üniversite arşivinde Wagner’in dosyasının neredeyse boş olduğunu, onun Nazi yönetiminin Türkiye’deki Alman bilim insanlarını izleyen raporlarında adının geçtiğini öğrenir.

Şile’de Bir Kış Günü

Profesör, İstanbul’un tarihî yerlerini gezmek yerine yılın en soğuk gününde Şile’ye gitmek ister. Maya ve şoför Süleyman ile Şile’ye giderler. Profesör deniz kıyısına iner, yanında getirdiği küçük bir çelengi denize bırakır ve kemanıyla Schubert’in serenadını andıran bir ezgi çalar. Maya onu bulduğunda soğuktan donmak üzeredir. Kapalı bir otelde ısınmanın başka yolu kalmayınca Maya, profesörü kendi vücut sıcaklığıyla ısıtmaya çalışır. Geri dönen Süleyman bu durumu yanlış anlar ve sonradan dedikodu yayar. Hastaneye kaldırılan profesörün pankreas kanseri olduğu ve birkaç aylık ömrünün kaldığı ortaya çıkar. Hayatını Maya’ya borçlu olan profesör ona geçmişini anlatmaya başlar.

Max ve Nadia’nın Hikâyesi

Gençliğinde Almanya’da genç bir akademisyen olan Max Wagner, Yahudi bir kız olan Nadia’ya âşık olur. Ona evlenme teklif ederken kendi bestelediği bir serenadı çalar ve evlenirler. Hitler iktidara geldikten sonra Yahudilere yönelik baskılar dayanılmaz hâle gelir. Max ile Nadia trenle Almanya’dan kaçmaya çalışır, ama bir kontrol noktasında Nadia yakalanır ve trenden indirilir. Max tek başına İstanbul’a ulaşır. O yıllarda Türkiye, Nazi baskısından kaçan pek çok Alman bilim insanını üniversitelerinde çalıştırmaktadır; Max da İstanbul Üniversitesi’nde hukuk dersleri verir ve Nadia’yı yanına getirebilmek için her yolu dener.

Yahudi göçmenleri taşıyan gemiye dönüştürülmeden önceki hâliyle Struma

Struma Faciası

Nadia sonunda Romanya’dan Filistin’e gitmek isteyen Yahudi göçmenleri taşıyan Struma gemisine biner. Motoru arızalı gemi İstanbul önlerinde demirler; ancak ne Türkiye ne de İngiltere yolculara izin verir ve yaklaşık iki buçuk ay boyunca kimse gemiden inemez. Sonunda gemi Karadeniz’e çekilir ve 24 Şubat 1942’de Şile açıklarında bir Sovyet denizaltısının torpidosuyla batırılır. Gece boyunca gemiyi taksiyle sahilden izleyen Max, patlamayı görür; denize atlayıp yüzmeye çalışsa da Nadia’ya ulaşamaz. Profesörün Nadia’nın ölüm yıl dönümü olan 24 Şubat’ta Şile’de çaldığı ezgi, Nadia için bestelediği serenattır. Struma, birçok devlet için unutulmak istenen kara bir sayfa olduğu için profesörün İstanbul’a dönüşü istihbarat servislerini tedirgin etmiştir.

Maya’nın Ailesinin Sırları

Profesörün hikâyesinin peşine düşen Maya, kendi ailesinin de yıllarca saklanan sırlarını öğrenir. Anneannesi, İkinci Dünya Savaşı’nda Almanların safında savaşan Kırım Türklerinden oluşan Mavi Alay’ın trajedisinden sağ kurtulan bir Kırım Türkü’dür. Savaş sonunda Sovyetlere teslim edilmek istenen Mavi Alay mensuplarının birçoğu Drau Nehri’ne atlayarak ölmüştür; anneannesini kurtaran Ali adlı asker, sonradan Maya’nın dedesi olmuştur. Babaannesi ise Eğinli bir Ermeni’dir; tehcirde ailesini kaybetmiş, yetimhanede büyümüş ve Müslüman bir kimlikle yaşamıştır. Böylece Maya, savaşların ve sürgünlerin yalnızca başkalarının değil, kendi ailesinin de kaderini belirlediğini anlar.

Serenad Nasıl Biter?

Profesör Amerika’ya döner; Maya’ya çevirmesi için bir kitap, Kerem’e de bir keman gönderir. Süleyman’ın yaydığı dedikodu gazetelere yansır ve Maya üniversitedeki işini kaybeder. Bu sırada Maya, Max’in Nadia için bestelediği serenadın tam notalarını Avrupa’daki bir kütüphanede bulur. Profesörün durumu ağırlaşınca Maya onu son bir kez görmeye gider ve profesör ondan son bir isteğini yerine getirmesini ister. Profesörün ölümünden sonra Maya, onun küllerini Şile’de, Nadia’nın öldüğü denize serper. Böylece altmış yıl birbirinden ayrı kalan iki sevgili sembolik olarak kavuşur.

Serenad Karakterleri

KarakterKimdir?
Maya DuranRomanın anlatıcısı. İstanbul Üniversitesi’nde halkla ilişkiler görevlisi, boşanmış, bir oğlu olan 36 yaşında bir kadın.
Maximilian Wagner87 yaşındaki Alman asıllı Amerikalı hukuk profesörü. 1939-1942’de İstanbul’da yaşamış, Yahudi eşi Nadia’yı Struma faciasında kaybetmiştir.
NadiaMax’in büyük aşkı ve eşi. Yahudi olduğu için Nazi Almanya’sından kaçmaya çalışır; Struma gemisinde ölür.
KeremMaya’nın oğlu. Annesine mesafeli, bilgisayarına gömülü bir genç. Profesörün peşindeki kişileri araştırmada annesine yardım eder; profesör ona bir keman gönderir.
SüleymanÜniversitenin şoförü. Şile’de gördüğünü yanlış anlayıp yaydığı dedikoduyla Maya’nın başını derde sokar.
Maya’nın ağabeyiMaya’nın zor durumda yardım istediği ağabeyi.
AnneanneMavi Alay trajedisinden kurtulmuş Kırım Türkü.
BabaanneTehcirde ailesini kaybetmiş, Müslüman kimliğiyle yaşamış Eğinli bir Ermeni.
RektörMaya’yı profesörle ilgilenmekle görevlendiren üniversite rektörü.

Serenad Yer ve Zaman

Romanın bugünü Şubat 2001’de İstanbul’da geçer: İstanbul Üniversitesi, Pera Palas Oteli, Maya’nın evi ve özellikle Şile. Geriye dönüşlerle 1930’ların Nazi Almanya’sına, 1939-1942 yıllarının İstanbul’una, Struma’nın beklediği Boğaz’a ve Karadeniz kıyılarına; Maya’nın aile hikâyeleriyle de Kırım’a, Avusturya’daki Drau Nehri kıyılarına ve 1915’in Anadolu’suna gidilir.

Serenad Ana Fikri ve Temaları

Romanın ana fikri, savaşların, ırkçılığın ve devletlerin vicdansız kararlarının en çok sıradan insanlara acı çektirdiği; gerçek sevginin ve vefanın ise ölümden bile güçlü olabileceğidir.

  • Aşk ve vefa: Max, altmış yıl boyunca Nadia’yı unutmaz ve son isteğiyle ona kavuşmak ister.
  • Savaş ve soykırım: Yahudi soykırımı, Struma faciası ve Mavi Alay trajedisi, savaşın masum insanlara bedelini gösterir.
  • Kimlik ve geçmiş: Maya, ailesinin sakladığı Kırım Türkü ve Ermeni kökleriyle yüzleşir.
  • Devlet ve birey: İstihbarat servisleri, unutulmasını istedikleri gerçekleri gizlemek için bireyin hayatına karışır.
  • Kadın ve toplum: Süleyman’ın dedikodusunun Maya’nın hayatını altüst etmesi, toplumun kadına bakışını eleştirir.
  • Müzik: Serenat, sevginin ve hatıranın taşıyıcısı olarak romanın merkezinde yer alır.

Zülfü Livaneli Kimdir?

Ömer Zülfü Livaneli, 1946’da Konya’nın Ilgın ilçesinde doğmuş yazar, müzisyen, besteci ve film yönetmenidir. Uzun yıllar müzikle tanındıktan sonra romanlarıyla geniş bir okur kitlesine ulaştı. Bir dönem milletvekilliği de yaptı. Romanları arasında Engereğin Gözündeki Kamaşma, Bir Kedi, Bir Adam, Bir Ölüm, Mutluluk, Leyla’nın Evi, Serenad, Kardeşimin Hikâyesi, Balıkçı ve Oğlu, Konstantiniyye Oteli ve Huzursuzluk vardır. Livaneli, Serenad için “aşk romanı” tanımını özellikle kullanmak istemediğini söylemiştir.

Sık Sorulan Sorular

Serenad kimin eseri?

Serenad, Zülfü Livaneli’nin 2011’de Doğan Kitap tarafından yayımlanan romanıdır.

Serenad kitabının konusu nedir?

Roman, İstanbul Üniversitesi çalışanı Maya Duran ile 87 yaşındaki Profesör Maximilian Wagner’in karşılaşmasını; profesörün Yahudi eşi Nadia’yı 1942’deki Struma faciasında kaybetmesini ve Maya’nın kendi ailesinin geçmişini keşfetmesini anlatır.

Nadia nasıl ölür?

Nadia, Romanya’dan yola çıkan Yahudi göçmenleri taşıyan Struma gemisindedir. Gemi 24 Şubat 1942’de Şile açıklarında bir Sovyet denizaltısı tarafından torpillenerek batırılır ve Nadia hayatını kaybeder.

Serenad nasıl biter?

Profesör Wagner Amerika’da ölür. Maya, onun son isteği üzerine küllerini Şile’de, Nadia’nın öldüğü denize serper.

Serenad gerçek bir hikâye mi?

Max, Nadia ve Maya kurgusal karakterlerdir; ancak Struma faciası, Mavi Alay trajedisi ve Nazi Almanya’sından kaçıp Türk üniversitelerinde çalışan bilim insanları gerçek tarihî olaylardır. Roman, gerçek bir olaydan esinlenmiştir.

Sonuç

Serenad, bir aşk hikâyesinin içinden yirminci yüzyılın en karanlık olaylarına bakan, okurunu hem duygulandıran hem de tarih üzerine düşündüren bir romandır. Maya ile Max’in dostluğu, unutulmak istenen acıların hatırlanması gerektiğini gösterir. Benzer kitaplar için Balıkçı ve Oğlu özeti, Masumiyet Müzesi özeti, Bin Muhteşem Güneş özeti ve Yaşamak özeti yazılarımıza da göz atabilirsiniz.

Görsel (Şile Feneri): Michelle Lynch, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.

Paylaş:

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir