Sol Ayağım özet yazımızda İrlandalı yazar, ressam ve şair Christy Brown’un 1954’te yayımlanan otobiyografisini inceliyoruz. Beyin felciyle doğan, konuşamayan ve sol ayağı dışında bedenini kontrol edemeyen Christy’nin, annesinin sarsılmaz inancı ve kendi azmiyle yazmayı, resim yapmayı ve sonunda bu kitabı yazmayı başarmasını anlatır.
Sol Ayağım Kısa Özet
Christy Brown, 1932’de Dublin’de kalabalık ve yoksul bir ailenin çocuğu olarak beyin felciyle doğar. Doktorlar ve çevresi onun zihinsel engelli olduğunu düşünür; yalnızca annesi ondan umudunu kesmez. Christy beş yaşındayken bir gün kız kardeşinin elinden düşen tebeşiri sol ayağıyla kapar ve annesinin yardımıyla yere “A” harfini yazar. Bu, onun dış dünyayla ilk gerçek iletişimidir. Kardeşleriyle birlikte bir el arabasıyla sokaklarda dolaşır, ama büyüdükçe farklılığının farkına varıp içine kapanır. Resim yapmayı keşfeder; ilk aşk acısını yaşar. On sekiz yaşında gittiği Lourdes’da kendisinden çok daha ağır engelli insanlarla karşılaşınca kendini kabullenir. Doktor Robert Collis’in tedavisi ve yardımıyla konuşması gelişir ve yazmayı öğrenir. Kitap, Collis’in Christy’nin yazdığı ilk bölümü bir yardım gecesinde okumasıyla biter.
| Künye | |
|---|---|
| Eser | Sol Ayağım (İngilizce: My Left Foot) |
| Yazar | Christy Brown |
| Tür | Otobiyografi |
| İlk yayım | 1954, Secker & Warburg |
| Yer ve zaman | İrlanda, Dublin; 1930’lar ve 1940’lar |
| Uyarlama | Sol Ayağım filmi (1989, Jim Sheridan; Daniel Day-Lewis ve Brenda Fricker Oscar kazandı) |
Sol Ayağım Konusu
Kitap, ağır bir engelle doğan bir insanın, bedeninin içine hapsolmuş zekâsını ve duygularını dünyaya duyurma mücadelesini anlatır. Christy Brown bu mücadeleyi abartmadan, kendi duygularını, öfkesini, umutsuzluğunu ve sevinçlerini içtenlikle anlatarak aktarır. Kitabın kahramanı Christy kadar onun annesidir: oğluna herkesten önce inanan ve onu ailenin tam bir üyesi olarak yetiştiren bir kadın.
Sol Ayağım Kitap Özeti
Doğum ve Annenin İnancı
Christy, on üç çocuğu hayatta kalan kalabalık bir İrlandalı işçi ailesinde dünyaya gelir. Annesi daha birkaç aylıkken onda bir şeylerin ters gittiğini fark eder: Christy başını dik tutamaz, ellerini ve bacaklarını kontrol edemez. Doktorlar ona tedavisi olmayan beyin felci tanısı koyar ve zihinsel olarak da gelişemeyeceğini söyler. Çevresindekiler annesine ondan umudu kesmesini söyler. Annesi ise oğlunun ağzının, ellerinin ve bacaklarının söz dinlemese de zihninin sağlam olduğuna inanır ve onu evde, kardeşlerinin arasında büyütür.
“A” Harfi
Christy beş yaşındayken bir gün kız kardeşi bir taş tahtaya tebeşirle yazı yazmaktadır. Christy birden sol ayağıyla tebeşiri kapar. Bunu gören annesi yere çömelir, tebeşirle “A” harfini çizer ve oğlundan aynısını yapmasını ister. Christy uzun bir çabadan sonra sol ayağıyla eğri büğrü bir “A” çizer. Bu an, onun ve ailesinin hayatında bir dönüm noktasıdır: Christy düşünebilen ve öğrenebilen bir çocuktur. Annesi ona harfleri öğretmeye başlar; Christy de zamanla kelimeler yazmayı öğrenir.
Henry ve Sokaklar
Kardeşleri Christy’yi “Henry” adını verdikleri küçük bir el arabasına koyup her yere götürür. Christy onlarla oyunlara katılır, sokaklarda dolaşır, mahallenin çocuklarıyla arkadaşlık eder. Bu araba onun dünyaya açılan penceresidir. Ancak büyüdükçe diğer çocuklardan ne kadar farklı olduğunu daha çok fark eder ve giderek içine kapanır.
Resim ve İlk Aşk
Ergenlik yıllarında Christy aynada kendini görmekten kaçar, evden çıkmak istemez ve derin bir yalnızlığa gömülür. Bu yalnızlığın içinde resim yapmayı keşfeder. Eline geçen bir boya kutusuyla sol ayağıyla resim yapmaya başlar ve resim kısa sürede onun en büyük tutkusu olur. Mahallede Jenny adında bir kıza âşık olur; ona duygularını anlatmaya çalışır, ama bu karşılıksız sevgi onu daha da yaralar. Christy, sevilme ve normal bir insan gibi yaşama arzusuyla bedeni arasındaki uçurumu acı bir şekilde hisseder.
Lourdes Yolculuğu
On sekiz yaşında Christy, hastaların şifa bulmak için gittiği Fransa’daki Lourdes’a götürülür. Orada kendisinden çok daha ağır hastalıkları ve engelleri olan insanlarla karşılaşır. Bu deneyim ona bakışını değiştirir; kendine acımayı bırakır, kendini olduğu gibi kabul etmeye ve yeni bir umutla hayata bakmaya başlar.
Doktor Collis ve Tedavi
Christy, Dublin’de beyin felçli hastalar için bir klinik açan doktor ve yazar Robert Collis ile tanışır ve kliniğin ilk hastası olur. Collis, konuşmasını ve hareketlerini geliştirmek için yoğun bir tedavi başlatır. Bu tedavinin bir şartı, Christy’nin vücudunun geri kalanını çalıştırabilmek için bir süre sol ayağını kullanmayı bırakmasıdır. Bu, Christy için en değerli varlığından vazgeçmek demektir, ama kabul eder. Tedaviyle konuşması gelişir. Collis, onun yazma yeteneğini de fark eder ve ona yazı tekniğini öğretip kitabını yazmasına yardım eder.
Sol Ayağım Nasıl Biter?
Christy, kendi hayatını anlatan bu kitabı yazmaya başlar. Doktor Collis, kliniğe destek toplamak için düzenlenen bir yardım gecesinde Christy’nin yazdığı ilk bölümü kalabalık bir salonda okur. Christy, kendi sözlerinin insanlara ulaştığını ve alkışlandığını görür. Kitap, bedeninin sınırlarına rağmen kendini ifade etmeyi başaran Christy’nin bu gururlu ve mutlu anıyla sona erer.
Sol Ayağım Karakterleri
| Karakter | Kimdir? |
|---|---|
| Christy Brown | Kitabın yazarı ve kahramanı. Beyin felciyle doğan, sol ayağıyla yazmayı ve resim yapmayı öğrenen İrlandalı genç. |
| Anne (Bridget Brown) | Christy’ye herkesten önce inanan, onu ailenin tam bir üyesi olarak yetiştiren sabırlı ve güçlü kadın. |
| Baba | Ailesini geçindirmek için çalışan işçi baba. |
| Kardeşler | Christy’yi “Henry” adını verdikleri el arabasıyla her yere götüren, oyunlarına katan kardeşleri. |
| Jenny | Christy’nin âşık olduğu mahalle kızı. |
| Doktor Robert Collis | Beyin felçli hastalar için klinik açan doktor ve yazar. Christy’nin tedavisini üstlenir ve kitabını yazmasına yardım eder. |
Sol Ayağım Yer ve Zaman
Kitap, İrlanda’nın başkenti Dublin’de, Christy’nin doğduğu 1932’den 1950’lerin başına kadar geçen yaklaşık yirmi yılı anlatır. Olaylar çoğunlukla ailenin kalabalık evinde ve mahallenin sokaklarında geçer; Lourdes yolculuğu ve Doktor Collis’in kliniği de önemli mekânlardır.
Sol Ayağım Ana Fikri ve Temaları
Kitabın ana fikri, sevgi, sabır ve azimle en büyük engellerin bile aşılabileceği; insanın değerinin bedeninde değil, zihninde ve ruhunda olduğudur.
- Azim: Christy, yalnızca sol ayağıyla yazmayı, resim yapmayı ve kitap yazmayı başarır.
- Anne sevgisi: Annesinin sarsılmaz inancı, Christy’nin hayatını değiştiren en önemli güçtür.
- Yalnızlık ve kabullenme: Christy, farklılığının yarattığı yalnızlıkla yüzleşir ve sonunda kendini kabul eder.
- Sanat ve ifade: Resim ve yazı, Christy için dünyaya kendini anlatmanın yoludur.
- Aile: Kalabalık ve yoksul ama sevgi dolu bir aile, Christy’nin en büyük desteğidir.
Christy Brown Kimdir?
Christy Brown, 5 Haziran 1932’de Dublin’de doğdu. Beyin felciyle doğmasına rağmen sol ayağıyla yazmayı ve resim yapmayı öğrendi. Sol Ayağım (1954) ile tanındı; daha sonra yazdığı Down All the Days (1970) adlı romanı da büyük ilgi gördü ve birçok dile çevrildi. Şiir kitapları da yayımlayan ve ressam olarak da tanınan Christy Brown, 1981’de İngiltere’de öldü. Hayatı, 1989’da Jim Sheridan’ın yönettiği Sol Ayağım filmiyle dünya çapında tanındı.
Sık Sorulan Sorular
Sol Ayağım kimin eseri?
Sol Ayağım, İrlandalı yazar ve ressam Christy Brown’un 1954’te yayımlanan otobiyografisidir.
Christy Brown’un hastalığı nedir?
Christy Brown beyin felci (serebral palsi) ile doğmuştur. Bu yüzden konuşamaz ve sol ayağı dışında bedenini kontrol edemez.
Christy ilk olarak ne yazar?
Christy beş yaşındayken sol ayağıyla tuttuğu tebeşirle yere “A” harfini yazar. Bu, onun dış dünyayla ilk gerçek iletişimidir.
Sol Ayağım kitabının ana fikri nedir?
Sevgi, sabır ve azimle en büyük engeller aşılabilir; insanın değeri bedeninde değil, zihninde ve ruhundadır.
Sonuç
Sol Ayağım, okuru hem duygulandıran hem de güçlendiren gerçek bir yaşam öyküsüdür. Christy Brown’un azmi ve annesinin sevgisi, karşılaştığımız güçlükleri yeniden düşünmemizi sağlar. Benzer kitaplar için Kiraz Ağacı ile Aramızdaki Mesafe özeti, Benim Zürafam Uçabilir özeti, Şeker Portakalı özeti ve Fareler ve İnsanlar özeti yazılarımıza da göz atabilirsiniz.
Görsel: Kinsie84, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.
