John Steinbeck Fareler ve İnsanlar özet yazımızda, 1937’de yayımlanan ve MEB 100 Temel Eser listesinde yer alan bu kısa romanı inceliyoruz. Büyük Buhran yıllarında Kaliforniya’da çiftlikten çiftliğe dolaşan iki gezici işçinin, George ile Lennie’nin, kendi topraklarına sahip olma hayalini ve bu hayalin trajik sonunu anlatır.
Fareler ve İnsanlar Kısa Özet
Zeki ama ufak tefek George Milton ile iri yarı, çok güçlü ama zihinsel engelli Lennie Small, birlikte çiftlikten çiftliğe dolaşan iki tarım işçisidir. Lennie yumuşak şeyleri okşamayı sever, ama gücünü kontrol edemez. Önceki kasabadan Lennie’nin başına açtığı bir bela yüzünden kaçmak zorunda kalmışlardır. Soledad yakınlarındaki bir çiftlikte işe başlarlar ve para biriktirip küçük bir toprak alma, Lennie’nin de tavşanlara bakacağı bir hayat kurma hayali kurarlar. Yaşlı işçi Candy de birikimiyle bu hayale ortak olur. Ancak patronun kavgacı oğlu Curley’nin yalnız karısı, ahırda Lennie’nin yanına gelir; Lennie paniğe kapılınca onu istemeden öldürür. Curley ve adamları Lennie’yi öldürmek için peşine düşer. George, Lennie’yi ırmak kıyısında bulur, ona hayallerindeki çiftliği son kez anlatır ve linç edilmesin diye onu kendisi vurur.
| Künye | |
|---|---|
| Eser | Fareler ve İnsanlar (İngilizce: Of Mice and Men) |
| Yazar | John Steinbeck |
| Tür | Kısa roman (novella) |
| İlk yayım | 1937 |
| Bölüm | Altı bölüm |
| Yer ve zaman | Kaliforniya, Soledad yakınlarındaki bir çiftlik ve Salinas Irmağı kıyısı; 1930’lar Büyük Buhran dönemi, perşembeden pazara dört gün |
| Liste | MEB 100 Temel Eser (ortaöğretim) |
Fareler ve İnsanlar Konusu
Roman, Büyük Buhran döneminde yalnızlığa mahkûm gezici tarım işçilerinin dostluk ve aidiyet arayışını anlatır. George ile Lennie’nin birbirine bağlılığı, çiftlikteki diğer yalnız insanların, yaşlı Candy’nin, siyahi işçi Crooks’un ve Curley’nin karısının yalnızlığıyla yan yana konur. Kitabın adı, Robert Burns’ün en iyi tasarlanmış planların bile sık sık boşa çıktığını anlatan bir şiirinden gelir.
Fareler ve İnsanlar Özeti
Birinci Bölüm: Irmak Kıyısında
Bir perşembe akşamı George ve Lennie, çalışacakları çiftliğe gitmeden önce Salinas Irmağı kıyısındaki bir çalılıkta geceyi geçirir. Lennie’nin cebinde okşamak için sakladığı ölü bir fare vardır; George fareyi alıp atar. Konuşmalarından, Weed kasabasında Lennie’nin kırmızı elbiseli bir kızın elbisesini okşamak istediğini, kız bağırınca bırakmadığını ve bu yüzden tecavüzle suçlanıp kaçmak zorunda kaldıklarını öğreniriz. George, Lennie’ye yeni çiftlikte bir sorun çıkarsa buraya gelip çalılıkta saklanmasını tembihler. Lennie, George’a o çok sevdiği hikâyeyi anlattırır: bir gün para biriktirip küçük bir çiftlik alacaklar, toprağın ürünüyle yaşayacaklar ve Lennie tavşanlara bakacaktır.
İkinci Bölüm: Çiftlik
Ertesi sabah çiftliğe varırlar. Bir eli kesik yaşlı işçi Candy onlara yatakhaneyi gösterir. Patron, George’un Lennie’nin yerine konuşmasından şüphelenir. Patronun oğlu Curley, eski bir amatör boksördür ve iri adamlara sataşmayı sever; Lennie’yi hemen gözüne kestirir. Curley’nin yeni evlendiği karısı, kocasını arıyormuş gibi yaparak yatakhaneye gelip işçilerle konuşur. George, Lennie’yi ondan uzak durması için uyarır. İşçilerin saygı duyduğu, sakin ve bilge katır sürücüsü Slim ile kaba Carlson da bu bölümde tanıtılır. Slim’in köpeği yavrulamıştır ve Lennie bir yavru isteğiyle heyecanlanır.
Üçüncü Bölüm: Candy’nin Köpeği ve Ortak Hayal
Slim, Lennie’ye köpek yavrularından birini verir. George, Slim’e Lennie ile çocukluktan beri birlikte olduklarını ve Weed’de olanları anlatır. Bu sırada Carlson, yatakhaneyi kokuttuğunu söylediği Candy’nin yaşlı ve hasta köpeğinin vurulmasını ister. Slim de onaylayınca Candy istemeyerek razı olur ve Carlson köpeği dışarı götürüp vurur. Candy, köpeğini kendi eliyle öldürmesi gerektiğini düşünerek yıkılır. Daha sonra George ile Lennie’nin hayal ettikleri çiftliği konuştuklarını duyar ve biriktirdiği parayla onlara ortak olmayı önerir. Üçünün parası birleşince hayal ilk kez gerçek olacak gibi görünür. Tam o sırada Curley yatakhaneye gelir ve gülümsediğini sandığı Lennie’ye saldırır. George’un “yakala onu” demesiyle Lennie, Curley’nin yumruğunu tutup elini ezer. Slim, Curley’yi bu olayı elini bir makineye kaptırdığını söylemeye ikna eder.
Dördüncü Bölüm: Crooks’un Odası
Cumartesi gecesi işçilerin çoğu kasabaya gider. Lennie, ahırın yanındaki odasında tek başına yaşayan siyahi işçi Crooks’un yanına gider. Rengi yüzünden diğerlerinden ayrı tutulan Crooks, önce Lennie’yi istemez; sonra yalnızlığın insanı nasıl hasta ettiğini anlatır. Candy de onlara katılır; çiftlik hayalini duyan Crooks bir an onlarla birlikte çalışmayı düşünür. Curley’nin karısı içeri gelip onlarla alay eder ve Crooks’u ırkı nedeniyle tehdit ederek aşağılar. Crooks, bu hayalin kendisi için gerçek olamayacağını anlayıp geri çekilir.
Beşinci Bölüm: Ahırdaki Ölüm
Pazar öğleden sonra Lennie ahırda, okşarken farkında olmadan öldürdüğü köpek yavrusunun başında oturmaktadır. Curley’nin karısı yanına gelir ve ona kocasından mutsuz olduğunu, bir zamanlar sinema oyuncusu olmayı hayal ettiğini anlatır. Lennie’nin yumuşak şeyleri sevdiğini öğrenince saçını okşamasına izin verir. Lennie saçını fazla sıkınca kadın bağırmaya başlar; Lennie panikleyip onu susturmaya çalışırken boynunu kırar. Sonra George’un söylediği gibi ırmak kıyısındaki çalılığa kaçar. Cesedi bulan Candy, George’a haber verir. George olanları anlar; Candy hayallerinin bittiğini anlayıp kadının cesedine öfkeyle çıkışır. Curley ve adamları Lennie’yi öldürmek için silahlanıp yola çıkar. Carlson tabancasının kaybolduğunu fark eder.
Fareler ve İnsanlar Nasıl Biter?
Lennie ırmak kıyısında George’u beklerken hayaller görür: George’un kendisine kızdığını, onu bırakıp gideceğini düşünür. George gelir ve ona kızmadığını söyler. Sonra Lennie’ye ırmağın öbür yakasına bakmasını söyler ve ona son kez hayallerindeki çiftliği, tavşanları anlatır. Curley’nin adamlarının sesleri yaklaşırken George, Carlson’dan aldığı tabancayla Lennie’yi ensesinden vurur. Onun acı çekmesini ya da linç edilmesini istememiştir. Ötekiler geldiğinde George’un sessizliğini yalnızca Slim anlar ve onu teselli ederek yanından götürür. Carlson ise ikisinin neden bu kadar üzgün olduğunu anlamaz.
Fareler ve İnsanlar Karakterleri
| Karakter | Kimdir? |
|---|---|
| George Milton | Ufak tefek, zeki ve tedbirli gezici işçi. Lennie’ye bakar, onu korur; kendi toprağına sahip olmayı hayal eder. |
| Lennie Small | İri yarı, çok güçlü ama zihinsel engelli, çocuk gibi saf işçi. Yumuşak şeyleri okşamayı sever, gücünü kontrol edemez. |
| Candy | Bir eli kesik, yaşlı yatakhane işçisi. Köpeği vurulduktan sonra George ile Lennie’nin hayaline ortak olur. |
| Curley | Patronun oğlu; eski amatör boksör, kıskanç ve kavgacı. |
| Curley’nin karısı | Romanda adı verilmeyen, kocasından mutsuz, yalnız genç kadın. Lennie’nin elinde ölür. |
| Slim | Katır sürücüsü; işçilerin saygı duyduğu, sakin, adil ve anlayışlı adam. |
| Crooks | Ahırda çalışan siyahi işçi. Irkı yüzünden dışlanmış, yalnız ve kırgın. |
| Carlson | Candy’nin köpeğini vuran kaba işçi. |
| Patron | Çiftliğin sahibi, Curley’nin babası. |
Fareler ve İnsanlar Yer ve Zaman
Roman, 1930’larda Büyük Buhran döneminde, Kaliforniya’nın Salinas Vadisi’nde, Soledad kasabası yakınlarındaki bir çiftlikte geçer. Olaylar bir perşembe akşamından pazar akşamına kadar yaklaşık dört gün içinde yaşanır. Başlıca mekânlar Salinas Irmağı kıyısındaki çalılık, işçilerin yatakhanesi, Crooks’un odası ve ahırdır. Roman ırmak kıyısında başlar ve yine aynı yerde biter.
Fareler ve İnsanlar Ana Fikri ve Temaları
Romanın ana fikri, yoksulluk ve yalnızlık içindeki insanların hayallerinin, ne kadar iyi tasarlanmış olursa olsun, acımasız bir düzende kolayca yıkılabileceği; dostluğun ise bu dünyada insanın sahip olabileceği en değerli şey olduğudur.
- Dostluk: George ile Lennie’nin birbirine bağlılığı, yalnız işçiler arasında eşsiz bir ilişkidir.
- Yalnızlık: Candy, Crooks ve Curley’nin karısı, yalnızlığın farklı yüzlerini temsil eder.
- Hayaller ve gerçek: Kendi toprağına sahip olma hayali, Amerikan rüyasının yoksullar için ne kadar uzak olduğunu gösterir.
- Güç ve zayıflık: Güçlüler zayıfları ezer; Lennie ise gücüne rağmen en savunmasız olandır.
- Merhamet ve ölüm: Candy’nin köpeğinin vurulması, George’un sondaki zor kararının habercisidir.
John Steinbeck Kimdir?
John Steinbeck (1902-1968), Kaliforniya’nın Salinas kentinde doğmuş Amerikalı romancıdır. Gençliğinde çiftliklerde ve çeşitli işlerde çalıştı; romanlarında bu yıllarda tanıdığı işçilerin ve yoksulların hayatını anlattı. Yukarı Mahalle (1935), Fareler ve İnsanlar (1937), Pulitzer Ödülü alan Gazap Üzümleri (1939), Sardalya Sokağı (1945), İnci (1947) ve Cennetin Doğusu (1952) başlıca eserleridir. 1962’de Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldı ve 1968’de New York’ta öldü.
Sık Sorulan Sorular
Fareler ve İnsanlar kimin eseri?
Fareler ve İnsanlar, Amerikalı yazar John Steinbeck’in 1937’de yayımlanan kısa romanıdır.
Fareler ve İnsanlar’da zaman nedir?
Roman 1930’larda, Büyük Buhran döneminde geçer. Olaylar bir perşembe akşamı başlar ve pazar akşamı biter; yani yaklaşık dört gün sürer.
Fareler ve İnsanlar nasıl biter?
Lennie, Curley’nin karısını istemeden öldürüp ırmak kıyısına kaçar. Curley ve adamları onu linç etmek için ararken George onu bulur, ona son kez hayallerindeki çiftliği anlatır ve onu kendisi vurur.
Kitabın adı neden Fareler ve İnsanlar?
Kitabın adı, İskoç şair Robert Burns’ün bir şiirinden gelir. Şiirde farelerin de insanların da en iyi tasarlanmış planlarının sık sık boşa çıktığı söylenir. George ile Lennie’nin hayali de böyle boşa çıkar.
Sonuç
Fareler ve İnsanlar, birkaç saatte okunabilecek kadar kısa ama etkisi uzun süren bir romandır. George ile Lennie’nin dostluğu ve yıkılan hayalleri, yoksulluğun ve yalnızlığın insan üzerindeki ağırlığını unutulmaz biçimde anlatır. Benzer kitaplar için Yabancı özeti, Sol Ayağım özeti, Oliver Twist özeti ve Hayvan Çiftliği özeti yazılarımıza da göz atabilirsiniz.
