Türk Masalları Özet – Naki Tezel

Türk Masalları Özet

Türk Masalları özet yazısında Naki Tezel’in 1933-1958 yılları arasında Anadolu’yu ve İstanbul’u dolaşarak derlediği 54 halk masalını bir araya getiren kitabı inceliyoruz. Kitap, MEB’in ortaöğretim için önerdiği 100 Temel Eser listesinde yer alır ve okul ödevlerinde en çok aranan masal derlemelerinden biridir.

Kısaca: Naki Tezel, halk arasında ağızdan ağıza anlatılan ama yazıya geçirilmemiş yüzlerce masalı yıllarca dinleyip not etmiş, bunların arasından 54’ünü seçerek Türk Masalları’nı oluşturmuştur. Masallarda periler, devler, cadılar, Hızır Dede, altın kuşlar ve konuşan hayvanlar yer alır; iyilik, dostluk, darda kalana yardım ve kıskançlığın cezası gibi temalar işlenir.

Künye
EserTürk Masalları
DerleyenNaki Tezel (1915-1980)
TürHalk masalı derlemesi
Masal sayısı54
Derleme yılları1933-1958
Derlendiği yerlerBaşta İstanbul ve Ankara (kaza ve köyleriyle) olmak üzere Anadolu’nun çeşitli bölgeleri
Toplu baskı1971, iki cilt
ListeMEB 100 Temel Eser (ortaöğretim)
İstanbul’da dinleyicilerine hikâye anlatan bir meddah, Thomas Allom çizimi

Türk Masalları Konusu

Türk Masalları tek bir olayı anlatan bir roman değil, birbirinden bağımsız 54 masaldan oluşan bir derlemedir. Naki Tezel, çocukluğunda aile toplantılarında ve büyüklerin dizinin dibinde dinlediği masallara duyduğu ilgiyi yıllarca sürdürmüş; masalları anlatıcıların ağzından derleyip yazıya geçirmiştir. Kitabın başındaki önsözde masalın ne olduğunu, nasıl anlatıldığını ve neden korunması gerektiğini açıklar.

Masalların ortak konusu, sıradan ya da talihsiz bir kahramanın olağanüstü engelleri aşarak mutluluğa ulaşmasıdır. Kahraman çoğu zaman yola çıkar, sınanır, bir yardımcıdan destek alır ve sonunda iyiliği ile zekâsı sayesinde ödüllendirilir. Kötüler ise kıskançlıklarının ve hilelerinin cezasını çeker.

Türk Masalları Kitap Özeti

Masalın Üç Bölümü

Naki Tezel’e göre bir masal üç bölümden oluşur: masal başı (tekerleme), masalın kendisi ve masal sonu. Tekerleme dinleyiciyi gerçek dünyadan koparıp masal dünyasına hazırlar. Kitaptaki masalların çoğu bilinen kalıpla açılır: “Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde, kalbur saman içinde…” Bu sözlerle açılan dünyada develer tellal, pireler berber olur; demir çarıklar giyen gençler Kafdağı’nın ardına yol alır.

Masalın kendisinde kahramanın serüveni anlatılır. Masal sonu ise genellikle mutlu bir düğünle ya da dinleyiciye dönük kalıp bir sözle biter: “Onlar ermiş muradına, biz çıkalım kerevetine.” Kırk gün kırk gece süren düğünler, ayın on dördü gibi güzel padişah kızları ve iyiliğin kazandığı sonlar masalların renkli dünyasını tamamlar.

Masallarda Neler Anlatılır?

Kitaptaki masallarda periler, cadılar, devler, ejderhalar, darda kalana yetişen Hızır Dede, altın kuşlar ve konuşan bir tavşan gibi olağanüstü varlıklar yer alır. Bu varlıklar kahramanı ya sınar ya da ona yardım eder. Olaylar çoğunlukla bir padişahın sarayı, uzak bir dağ, bir kuyu ya da bilinmeyen bir ülke gibi belirsiz mekânlarda geçer.

Masallar iyilik ile kötülüğün çatışmasına dayanır. Kıskanç kardeşler, hileci vezirler ve kötü kalpli cadılar kahramanın yolunu keser; dürüst, sabırlı ve yardımsever kahraman ise sonunda kazanır. Bazı masallarda sert ve şiddet içeren sahneler de vardır; bunlar halk anlatısının doğal bir parçasıdır.

Kitaptaki Masallardan Örnekler

Derlemede yer alan masallardan bazıları şunlardır: Altın Bülbül, Çifte Kambur, Yeşil Kuş ve Altın Kozalaklı Gümüş Selvi. Altın Bülbül, Naki Tezel’in 1953’te ayrı bir kitap olarak da yayımladığı masaldır. Okul ödevlerinde genellikle bu masallardan biri seçilip kısa özeti çıkarılır.

Türk Masalları Nasıl Biter?

Kitap bir bütün olarak tek bir sonla bitmez; her masal kendi sonuna ulaşır. Masalların büyük çoğunluğu iyilerin muradına erdiği, kötülerin cezalandırıldığı mutlu sonlarla kapanır. Böylece okuyucuya iyiliğin, sabrın ve dürüstlüğün sonunda kazandığı mesajı verilir.

Türk Masalları Karakterleri

Kitapta 54 ayrı masal olduğu için tek bir kahraman kadrosu yoktur. Bunun yerine masallarda tekrar tekrar karşımıza çıkan karakter tipleri vardır:

Karakter tipiMasaldaki rolü
Kahraman (yoksul genç, padişah oğlu, küçük kardeş)Yola çıkar, sınanır ve iyiliği, zekâsı ya da sabrı sayesinde muradına erer.
Padişah ve padişah kızıKahramana zor görevler verir ya da ödül olarak kavuşulan kişi olur.
PeriKahramana yardım eden ya da onu sınayan olağanüstü varlıktır.
Dev, ejderha ve cadıKahramanın önündeki en büyük engellerdir; çoğu zaman güçle değil akılla yenilirler.
Hızır DedeDarda kalan kahramanın imdadına yetişen, yol gösteren bilge kişidir.
Konuşan hayvanlar ve altın kuşKahramana yol gösterir, sır verir ya da aranan değerli şey olur.
Kıskanç kardeşler ve hileci vezirlerKahramanın başarısını engellemeye çalışır, sonunda cezalarını bulurlar.

Türk Masalları Yer ve Zaman

Masalların zamanı belirsizdir: “Evvel zaman içinde” diye başlayan anlatılar gerçek bir tarihe bağlanmaz. Mekân da çoğu zaman belirsiz bir padişah ülkesi, Kafdağı’nın ardı, bir orman, bir kuyu ya da devlerin yaşadığı uzak diyarlardır. Masalların derlendiği yerler ise gerçektir: Naki Tezel bu anlatıları başta İstanbul ve Ankara olmak üzere Anadolu’nun çeşitli kasaba ve köylerinde, 1933-1958 yılları arasında toplamıştır.

Türk Masalları Ana Fikri ve Temaları

Kitabın ana fikri, iyiliğin, dürüstlüğün ve sabrın sonunda mutlaka kazandığı, kötülüğün ve kıskançlığın ise cezasız kalmadığıdır. Masallar bunu öğüt vermeden, olayların akışı içinde gösterir.

  • İyilik ve kötülük: Masalların çoğu bu iki gücün çatışmasına dayanır.
  • Kıskançlık: Başkasının mutluluğunu çekemeyenler sonunda kendi hilelerinin kurbanı olur.
  • Dostluk ve yardımlaşma: Darda kalana yardım eden kahraman, karşılığını en zor anında görür.
  • Sabır ve azim: Kahraman engeller karşısında yılmaz, demir çarık eskitse de yoluna devam eder.
  • Halk kültürü: Masallar atasözleri, deyimler ve tekerlemeler bakımından zengindir; halkın inançlarını, değerlerini ve dilini yansıtır.

Naki Tezel Kimdir?

Naki Tezel, 6 Ağustos 1915’te İstanbul’un Fatih semtinde doğdu. Pertevniyal Lisesi’ni ve 1940’ta İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. İstanbul Belediyesi’nde, Basın Yayın Genel Müdürlüğü’nde, Sümerbank’ta ve çeşitli kamu kurumlarında görev yaptı; Nallıhan ve Avanos’ta kaymakam vekilliği, İş ve İşçi Bulma Kurumu’nda genel müdürlük yaptı. 1971’de emekli oldu ve 24 Temmuz 1980’de hayatını kaybetti.

Uzun memuriyet hayatı boyunca folklora ve halk edebiyatına ilgi duyan Tezel, masal, bilmece ve mani derlemeleriyle tanınır. Bazı masalları İngilizce ve Fransızcaya da çevrilmiştir.

Naki Tezel Eserleri

  • Keloğlan Masalları (1936)
  • İstanbul Masalları (1938)
  • Köroğlu Masalı (1939)
  • Bilmeceler ve Maniler (1941)
  • Altın Araba (1942)
  • Peri Kızı (1945)
  • Konuşan Kaval (1946)
  • Altın Bülbül (1953)
  • Türk Halk Bilmeceleri (1969)
  • Türk Masalları (iki cilt, 1971)

Sık Sorulan Sorular

Türk Masalları kimin eseridir?

Türk Masalları, halk arasında anlatılan masalları derleyen Naki Tezel’in eseridir. Masalların yazarı halktır; Tezel bunları dinleyip yazıya geçirmiş ve seçerek kitaplaştırmıştır.

Türk Masalları kitabında kaç masal var?

Kitapta 54 masal vardır. Naki Tezel bunları 1933-1958 yılları arasında derlediği yüzlerce masal arasından seçmiştir.

Masal hangi bölümlerden oluşur?

Masal üç bölümden oluşur: masal başı (tekerleme), masalın kendisi ve masal sonu. Tekerleme dinleyiciyi masal dünyasına hazırlar, masal sonu ise genellikle mutlu bir bitişle ya da kalıp bir sözle kapanır.

Türk Masalları 100 Temel Eser listesinde mi?

Evet. Naki Tezel’in Türk Masalları, MEB’in ortaöğretim öğrencilerine önerdiği 100 Temel Eser listesinde yer alır.

Türk Masalları kitabının ana fikri nedir?

İyilik, dürüstlük ve sabır sonunda kazanır; kötülük ve kıskançlık ise cezasız kalmaz.

Sonuç

Türk Masalları, Anadolu’nun sözlü kültüründe yaşayan masalları kaybolmadan yazıya geçiren değerli bir derlemedir. Masalları okurken hem eğlenir hem de halkımızın değerlerini, dilini ve hayal gücünü tanırsınız. Halk edebiyatına ilgi duyuyorsanız Dede Korkut Hikâyeleri özeti, Nasreddin Hoca Fıkralarından Seçmeler özeti, Kelile ve Dimne özeti ve Kerem ile Aslı özeti yazılarımıza da göz atabilirsiniz.

Paylaş:

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir